Premia społeczna – Podcast: Ludzka twarz zamówień publicznych.. | #06

Społeczne aspekty zamówień publicznych to rozwiązania przewidziane w przepisach prawa, które pozwalają wykorzystywać zakupy publiczne do realizacji celów społecznych. Oznacza to, że zamówienia nie muszą ograniczać się wyłącznie do wyboru najtańszej oferty. Mogą jednocześnie wspierać prawa pracownicze, dostępność przestrzeni publicznej oraz integrację społeczną. Jednocześnie należy pamiętać, że zamówienia publiczne nadal służą realizacji potrzeb zakupowych, tj. aspekty społeczne są ich uzupełnieniem, a nie zastępstwem.

Co obejmują aspekty społeczne?

OBOWIĄZEK ZATRUDNIENIA NA UMOWĘ O PRACĘ

Jeżeli wykonywana praca ma cechy stosunku pracy (np. stałe godziny pracy, nadzór przełożonego), zamawiający ma obowiązek wymagać zatrudnienia pracowników na umowę o pracę. Rozwiązanie to wspiera stabilność zatrudnienia i ogranicza nadużywanie umów cywilnoprawnych.

Podstawa prawna: art. 95 ustawy z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych

ZAPEWNIENIE DOSTĘPNOŚCI

Inwestycje publiczne oraz usługi powinny być dostępne dla wszystkich użytkowników, w tym osób z niepełnosprawnościami i osób ze szczególnymi potrzebami. W praktyce oznacza to m.in. stosowanie podjazdów, wind, oznaczeń dotykowych czy innych rozwiązań ułatwiających korzystanie z przestrzeni i usług. Wymagania dostępności dotyczą także zamówień o niższej wartości oraz projektów finansowanych ze środków Unii Europejskiej.

Podstawa prawna:
Art. 100 ustawy – Prawo zamówień publicznych
Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami
(dodatkowo: przepisy prawa budowlanego oraz standardy dostępności w projektach UE)

ZAMÓWIENIA ZASTRZEŻONE

Zamawiający mogą zastrzegać udział w postępowaniach dla podmiotów ekonomii społecznej lub firm zatrudniających osoby zagrożone wykluczeniem społecznym. Dzięki temu publiczne pieniądze wspierają aktywizację zawodową i integrację społeczną.

Podstawa prawna:  art. 94 ustawy – Prawo zamówień publicznych

Dlaczego to ważne?

Skala wydatków publicznych sprawia, że decyzje zakupowe instytucji publicznych mają realny wpływ na rynek pracy, jakość usług i funkcjonowanie lokalnych społeczności. Stosowanie aspektów społecznych pozwala:

• poprawiać warunki pracy i stabilność zatrudnienia,
• zwiększać dostępność przestrzeni i usług publicznych,
• wspierać integrację społeczną i rozwój ekonomii społecznej,

• wzmacniać odpowiedzialne wydawanie publicznych pieniędzy.

Nawet jeśli zastosowanie aspektów społecznych wiąże się z nieco wyższym kosztem, zamawiający uzyskuje dodatkową wartość społeczną, np. większą stabilność zatrudnienia, integrację społeczną oraz długofalowe korzyści dla lokalnej społeczności.

Co powstrzymuje zamawiających?

W praktyce instytucje publiczne nie zawsze korzystają z dostępnych rozwiązań. Najczęstsze bariery to obawa przed kontrolą, przekonanie o wyższych kosztach oraz brak doświadczenia w stosowaniu kryteriów społecznych. Wiele z tych wątpliwości można ograniczyć dzięki analizie potrzeb, korzystaniu z wytycznych i dobrych praktyk oraz stopniowemu wprowadzaniu rozwiązań. Kluczowe znaczenie ma także regularne sprawdzanie, czy wymagania społeczne są spełniane, oraz wprowadzanie sposobów ich kontroli.

Podsumowanie

Społeczne aspekty zamówień publicznych pozwalają łączyć efektywne wydatkowanie środków publicznych z realizacją ważnych celów społecznych. Dzięki świadomemu stosowaniu przepisów zamówienia publiczne mogą przyczyniać się do poprawy jakości życia mieszkańców i wzmacniania spójności społecznej.

Zachęcamy do obejrzenia odcinka podcastu nt. społecznych zamówień publicznych. Naszym gościem jest Marta Wosiecka, Radca Generalny w Departamencie Unii Europejskiej i Współpracy Międzynarodowej Urzędu Zamówień Publicznych. Podcast dostępny jest również na Spotify oraz Apple Podcasts.