Strategia Rozwoju Usług Społecznych: kierunek na deinstytucjonalizację i lokalne wsparcie
Strategia Rozwoju Usług Społecznych, przyjęta uchwałą Rady Ministrów nr 135 z dnia 15 czerwca 2022 r., wyznacza cele polityki społecznej Polski do 2030 roku, z perspektywą do 2035 r. Dokument ten, opracowany przez Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, stanowi ramy dla transformacji systemu usług społecznych w kierunku bardziej zindywidualizowanego i środowiskowego wsparcia.
Kluczowe założenia Strategii:
- Deinstytucjonalizacja usług społecznych: przejście od opieki instytucjonalnej do usług świadczonych w środowisku lokalnym, co ma na celu zwiększenie niezależności i jakości życia osób potrzebujących wsparcia,
- Wzmocnienie roli Centrów Usług Społecznych (CUS): rozwój i sieciowanie CUS jako lokalnych hubów koordynujących różnorodne formy wsparcia społecznego,
- Rozwój podmiotów ekonomii społecznej (PES): zachęcanie do tworzenia i wspierania PES, które mogą oferować usługi społeczne dostosowane do lokalnych potrzeb.
Znaczenie dla JST i PES:
Dla jednostek samorządu terytorialnego (JST) Strategia stanowi zobowiązanie do wdrażania usług społecznych bliższych mieszkańcom, zindywidualizowanych i wspierających ich niezależność. Dla podmiotów ekonomii społecznej otwiera się przestrzeń do aktywnego uczestnictwa w realizacji tych usług, co może przyczynić się do ich rozwoju i umocnienia pozycji na lokalnym rynku usług społecznych.
Powiązanie z „Premią społeczną”
„Premia społeczna” wspiera samorządy w intensyfikacji działań na rzecz deinstytucjonalizacji usług społecznych. Nie oznacza to rezygnacji z form instytucjonalnych, ale dążenie do ich ograniczenia – m.in. poprzez zmniejszanie liczby osób przebywających w ośrodkach pomocy społecznej.
Mechanizm premiowy sprzyja rozwojowi współpracy z podmiotami ekonomii społecznej (PES) – zarówno poprzez wzmacnianie już istniejących relacji, jak i inicjowanie nowych. Zachęca również do korzystania z potencjału Centrów Usług Społecznych, co przekłada się na wzrost świadomości ich roli i znaczenia w lokalnej polityce społecznej, a tym samym – może sprzyjać powstawaniu kolejnych CUS.
Dzięki Premii samorządy mogą zwiększyć skalę realizowanych usług – zakontraktować ich więcej lub rozszerzyć ofertę dla większej liczby mieszkańców. Z kolei PES-y zyskują realne możliwości rozwoju, budowania trwałości i umacniania swojej obecności na lokalnym rynku usług społecznych.