Nazwa praktycznego rozwiązania: Mieszkanie wspomagane, w tym chronione
Mieszkania wspomagane, w tym mieszkania chronione, stanowią istotny element polityki społecznej ukierunkowanej na deinstytucjonalizację usług. Zgodnie z Ustawą o pomocy społecznej oraz Rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 kwietnia 2018 r., jednostki samorządu terytorialnego (JST) są odpowiedzialne za prowadzenie i zapewnienie miejsc w takich mieszkaniach.
Zadanie JST
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
- Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 kwietnia 2018 r. w sprawie mieszkań chronionych
Korzyści dla JST
- realizacja odgórnie ustalonych w SRUS celów związanych z deinstytucjonalizacją
- wsparcie kadrowe JST przez PES (w szczególności, gdy ten pierwszy nie dysponuje wystarczającymi zasobami)
- wzrost jakości świadczonych usług społecznych dzięki ich realizacji przez wyspecjalizowane podmioty
Jak w realizacji zadania może pomóc „Premia społeczna”?
Premia może być narzędziem finansowania usługi, w przypadku gdy przygotowanie samego mieszkania zostanie zrealizowane z innych źródeł. Natomiast usługi realizowane w ramach mieszkania mogą zostać sfinansowane w ramach „Premii społecznej”.
Odbiorcy
Osoby pełnoletnie, niewymagające całodobowej opieki, a jedynie pomocy doraźnej, w tym:
- cudzoziemcy, którzy uzyskali w Polsce status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą;
- imigranci będący w sytuacji kryzysowej;
- kobiety w ciąży i ich rodziny oraz rodziny wychowujące dziecko z niepełnosprawnością;
- spełniające wymagania określone w programie kompleksowego;
- wsparcia dla rodzin „Za życiem”;
- ofiary przemocy domowej;
- osoby bezdomne;
- osoby opuszczające zakłady karne realizujące program readaptacji społecznej;
- osoby starsze;
- osoby uzależnione;
- osoby z niepełnosprawnościami;
- osoby z zaburzeniami psychicznymi;
- rodziny żyjące w niedostatku, w tym rodziny wielodzietne;
- wychowankowie innych placówek w procesie usamodzielnienia (np. specjalne ośrodki szkolno-wychowawcze, młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, domy pomocy społecznej);
- wychowankowie pieczy zastępczej.
Rola PES-ów
Podmioty ekonomii społecznej zazwyczaj dysponują profesjonalnym przygotowaniem i doświadczeniem do świadczenia poszczególnych usług społecznych, co pozwala odciążyć samorządy w ich realizacji. PES-y znają specyfikę problemów osób, którym pomagają, są też bliższe społeczności, kładą nacisk na indywidualne podejście, a jednocześnie rozwijają partnerstwo z innymi podmiotami, co zapewnia efekt synergii.
Rezultat
Mieszkańcy, którzy wcześniej korzystali m.in. z opieki instytucjonalnej w postaci całodobowego pobytu, dzięki istnieniu mieszkań wspomaganych mogą powoli wracać do normalnego funkcjonowania w lokalnym środowisku społecznym, wykorzystując do tego formę pośrednią, jaką jest mieszkanie wspomagane. Taka forma nie obciąża finansowo w znaczny sposób mieszkańca wracającego do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie, przez co może on zaspokajać wszystkie podstawowe potrzeby, rozwijać się i jednocześnie powoli przygotowywać do pełnego usamodzielnienia.
Koszt
Kluczowe czynniki sukcesu
Dla skutecznej współpracy pomiędzy JST a PES kluczowe są:
- jasne określenie zasad współpracy,
- partnerska relacja między stronami,
- udzielanie wsparcia merytorycznego i finansowego przez samorząd,
- posiadanie odpowiednich kadr i zasobów, m.in infrastruktury,
- włączanie lokalnych społeczności choćby w niewielkim stopniu, np. konsultowanie z nimi usług społecznych.
Źródło: Opracowanie własne na podstawie Łuszczyńska M., Podmioty polityki społecznej na rzecz rozwoju mieszkalnictwa wspomaganego w Polsce, [w:] Człowiek – Niepełnosprawność – Społeczeństwo, nr 2, 2022, Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (z późn zm), [w:] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230001693/T/D20231693L.pdf